Mijn AI flagde Heijmans 18 maanden voor de markt het zag

Op 1 juni 2022 zou ik Heijmans hebben gekocht. Niet omdat ik er over had nagedacht, maar omdat mijn handelssysteem zei dat ik dat moest doen. Het had me die dag een lijstje van veertien aandelen gegeven om te kopen, en Heijmans stond bovenaan.

De koers was die dag €8,50. Vandaag is die €25. Een rendement van bijna driehonderd procent in vier jaar.

Klinkt als een glorieverhaal. Maar er zit een addertje onder. Mijn systeem bestond toen niet eens. Ik draai een simulatie achteraf, met data die ik nu heb, om te zien wat het systeem zou hebben gedaan als ik er destijds in had geloofd. En ondertussen kijk ik vooruit en vraag ik me af: was dit slim van mijn AI, of had ie gewoon geluk?

Een aandeel dat niemand wilde

Heijmans is een Nederlandse aannemer. Wegen, woningen, bouwprojecten. Niet sexy. In 2018 ging het bedrijf bijna failliet, in 2022 was het nog steeds in herstel. Mijn systeem keek naar drie dingen: hoe goedkoop is het bedrijf vergeleken met collega's, hoe sterk is de prijstrend, en hoe gezond zijn de cijfers.

Op 1 juni 2022 zag het systeem dit:

• Heijmans handelde tegen een EV/EBITDA van 6. De gemiddelde aannemer zat op 11. Goedkoop.
• De winstmarge was 5 procent. Zwak, maar stijgend.
• De prijstrend was vlak. Geen momentum.

In totaal: sterk koopsignaal op basis van waardering. Geen koopsignaal op basis van prijs of verhaal. Dat is precies waar het systeem voor bedoeld is. Aandelen vinden die de markt is vergeten.

De markt vergat Heijmans inderdaad lekker door. De koers ging van €8,50 in juni 2022 naar €8,80 een jaar later. Veertien maanden lang gebeurde er niets bijzonders. Het systeem hield vol. De fundamentele score bleef hoog. De koers bleef stil.

En toen, 18 maanden later

Begin 2024 begon het te bewegen. Heijmans had zojuist hun cijfers gepubliceerd: EBITDA-marge van 5% naar 9%. Een orderboek dat 33% groter was geworden. ROCE, een maatstaf voor hoe efficiënt een bedrijf z'n kapitaal gebruikt, was bijna verdubbeld.

De koers reageerde. €11 in januari, €15 in maart, €19 in juli. Vandaag €25.

Mijn systeem had op 1 juni 2022 gezegd: koop dit. De fundamentele transformatie die in 2024 zichtbaar werd, was dus al onderweg, alleen niet in de cijfers die toen beschikbaar waren. Heijmans was bezig om beter te worden, maar het stond nog niet in de jaarverslagen.

De vraag is: hoe wist mijn systeem dit?

Antwoord: het wist het niet. Het zag een aandeel dat technisch goedkoop was binnen de bouwsector. Dat het ook nog eens fundamenteel aan het verbeteren was, dat was niet de reden om te kopen. Dat was geluk.

Of toch niet?

De drie portretten van Heijmans

Laat me je drie verschillende beelden van Heijmans laten zien zoals ze er vandaag uitzien.

Mijn systeem zegt: Heijmans is nog steeds koopwaardig. De fundamentele kwaliteit is hoog, het draait beter dan ooit. Maar binnen de bouwsector is het niet meer extreem goedkoop, andere namen zijn nu interessanter.

Stockopedia zegt: Heijmans is een "Super Stock". Dat is hun hoogste classificatie, gegeven aan bedrijven die hoog scoren op zowel waarde, kwaliteit als momentum tegelijk. Slechts een paar procent van alle beursgenoteerde bedrijven krijgt dit label.

Morningstar zegt: Heijmans handelt 167% boven onze fair value schatting. Verkopen.

Drie professionele kwantitatieve systemen die naar dezelfde data kijken. Drie verschillende conclusies. Wie heeft gelijk?

Het antwoord is: niemand weet het. Niet Stockopedia, niet Morningstar, niet ik. Wat ze laten zien is dat verschillende methodes verschillende dingen zien. En Heijmans is een aandeel waar die methodes het oneens zijn.

De koers van geduld

Stel dat ik op 1 juni 2022 echt €1.000 in Heijmans had gestopt op aanwijzing van mijn systeem. Dan had ik veertien maanden niets gehad. Geen rendement, geen bevestiging dat de keuze klopte. Een collega die in dezelfde periode een meme stock kocht zou me hebben uitgelachen.

In maand vijftien had ik mijn aandelen waarschijnlijk al verkocht. Dat is wat de meeste retail beleggers doen. Veertien maanden niets is genoeg om je geloof te verliezen, ook als de fundamentals strong zijn.

Dat is waarom ik dit systeem bouw. Niet omdat een algoritme slimmer is dan een mens. Maar omdat een algoritme niet zenuwachtig wordt na veertien maanden zonder beloning. Het kijkt elke dag opnieuw naar de cijfers, en zolang die cijfers blijven kloppen, blijft de positie staan.

In het geval van Heijmans: maand 1 tot 14 was niets. Maand 15 tot 47: bijna driehonderd procent rendement. Wie geduld had, heeft gewonnen. Wie het niet had, heeft niets gewonnen. Het verschil zat niet in het systeem, het zat in het volhouden.

Was het edge of geluk?

Eerlijke vraag. Ik weet het niet.

Edge zou betekenen: mijn systeem heeft een methode om aandelen te vinden die statistisch beter presteren dan de markt, en dat blijft werken in de toekomst. Geluk zou betekenen: in deze specifieke periode, voor deze specifieke aandelen, viel het toevallig goed uit.

Het verschil is alleen achteraf vast te stellen, en pas over jaren. Een statisticus zou zeggen: je hebt minimaal 30 jaar data nodig om met enige zekerheid uitspraken te doen over of een strategie alpha heeft of niet. Ik heb vier jaar.

Wat ik wel weet: in dezelfde periode dat het systeem Heijmans flagde, flagde het ook Boskalis Westminster (BAMNB), een andere Nederlandse aannemer. Op 1 juni 2022 stonden ze beiden op een Value score van het maximum, +3,00. Beiden vlak in koers. Beide goedkoop binnen hun sector.

Heijmans is sindsdien verdriedubbeld. Boskalis is gestegen, maar niet zo sterk. Twee aandelen, hetzelfde signaal, twee verschillende uitkomsten. Was Heijmans een betere call? Of had ik gewoon de halve loterij gewonnen?

Wat ik nu doe

Ik koop Heijmans niet meer in nieuwe rondes. Het systeem zegt: er zijn nu betere kansen, andere aannemers zijn nu de voorkeur. Maar de positie die het systeem op een dag in 2022 hypothetisch had geopend, blijft staan. Het is +200 procent en niemand zegt dat de muziek stopt.

In een paar jaar weet ik of dit verhaal anders had geëindigd. Misschien was Heijmans op zijn top. Misschien is er nog een transformatie onderweg. Misschien komt er een tegenslag, een verloren aanbesteding, een politiek besluit dat de bouwmarkt raakt.

Voor nu houd ik vol. Niet omdat ik weet dat het goed komt, maar omdat het systeem dat zegt en het systeem heeft tot nu toe gelijk gekregen. Dat is geen reden voor zekerheid. Het is een reden voor doorgaan.

In vijf jaar weet ik of dit edge was of geluk. Tot die tijd is het beide tegelijk.